Zuzanna Wróbel, Martyna Frątczak, Ľuboš Korytár, Anna Ondrejková, Piotr Tryjanowski
Ornis Polonica 2025, 66: 233–243
https://doi.org/10.12657/ornis.2025.3.4
Abstrakt: Ptasia ospa to choroba zakaźna wywoływana przez wirusy z rodzaju Avipoxvirus występująca zarówno u ptaków hodowlanych, jak i dzikich, która w ostatnich dekadach zyskała na znaczeniu epidemiologicznym, zwłaszcza w Europie. Obecnie rodzaj Avipoxvirus obejmuje dwanaście gatunków, wśród których znajdują się A. canarypox, A. flamingopox, A. fowlpox, A. penguinpox, A. pigeonpox, A. quailpox oraz A. turkeypox. Wysoka częstość zakażeń stwierdzana jest u ptaków wróblowych oraz dziennych ptaków drapieżnych, a czynnikiem sprzyjającym transmisji są zarówno wektory (głównie komary), jak i działalność człowieka powodująca gromadzenie się ptaków, w tym intensywne dokarmianie. Niniejsza praca przedstawia przegląd etiologii, epidemiologii i objawów klinicznych ptasiej ospy, z uwzględnieniem danych literaturowych oraz doświadczeń zebranych podczas własnych obserwacji terenowych i analiz laboratoryjnych. Szczególny nacisk położono na znaczenie badań terenowych – zwłaszcza monitoringu stanu zdrowia ptaków przy karmnikach – jako skutecznego narzędzia w wykrywaniu i ograniczaniu rozprzestrzeniania się choroby. Omówiono również strategie prewencji, w tym znaczenie higieny karmników i edukacji osób dokarmiających ptaki. Wyniki przeglądu literatury wskazują na potrzebę interdyscyplinarnego podejścia do ochrony zdrowia dzikich ptaków i ich bioróżnorodności, w którym badania terenowe odgrywają kluczową rolę.
Słowa kluczowe: Avipoxvirus, badania terenowe, choroby ptaków dzikich, dokarmianie ptaków, ptasia ospa
