Andrzej Dombrowski, Przemysław Stolarz, Artur Goławski
Ornis Polonica 2025, 66: 278–290
https://doi.org/10.12657/ornis.2025.4.2
Abstrakt: W pracy przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych na 12 kompleksach stawów rybnych w środkowej części Niziny Południowopodlaskiej w latach 2021–2025. W połączeniu z wcześniejszymi danymi (od roku 1966) umożliwiły one ocenę długoterminowych trendów liczebności ptaków wodnych i błotnych na tym obszarze. W analizowanym okresie stwierdzono 44 gatunki lęgowe, z których 45,5% wykazywało spadek, 20,5% – wzrost, 27,3% – stabilną liczebność, natomiast dla 6,7% trend pozostał nieokreślony. Najsilniejsze spadki dotyczyły blaszkodziobych Anseriformes (w tym głowienki Aythya ferina i czernicy A. fuligula), a także niemal wszystkich gatunków ptaków siewkowych Charadriiformes. Zanik gniazdowania stwierdzono u podgorzałki Aythya nyroca, zausznika Podiceps nigricollis oraz rycyka Limosa limosa. Żuraw Grus grus zasiedlił stawy w trakcie badań. Największy wzrost liczebności wykazały gatunki duże i ekspansywne, w tym łabędź krzykliwy Cygnus cygnus, gęgawa Anser anser, gągoł Bucephala clangula a także wąsatka Panurus biarmicus. Jednocześnie liczna grupa gatunków, takich jak m.in. łabędź niemy Cygnus olor, krzyżówka Anas platyrhynchos, perkoz dwuczuby Podiceps cristatus, bąk Botaurus stellaris i rybitwa rzeczna Sterna hirundo, charakteryzowała się stabilną liczebnością. Główne przyczyny spadków liczebności to intensyfikacja gospodarki rybackiej i usuwanie szuwarów, wahania poziomu wody oraz presja drapieżnych ssaków. Z kolei wzrosty liczebności większości gatunków były zgodne z trendami krajowymi, co pozwala sądzić, że ich przyczyny nie są lokalne. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność wprowadzenia działań ochronnych ukierunkowanych na zachowanie różnorodności awifauny stawów, w tym poprawę warunków siedliskowych dla gatunków zagrożonych oraz ograniczenie presji drapieżników.
Słowa kluczowe: Nizina Południowopodlaska, ptaki wodne, stawy rybne, trendy liczebności
