Szymon Beuch, Arkadiusz Sikora, Przemysław Wylegała
Ornis Polonica 2026, 67: 94-109
https://doi.org/10.12657/ornis.2026.2.2
Abstrakt: Pierwsze lęgi czapli białej w Polsce odnotowano w roku 1997, a od roku 2010 obserwowany był dynamiczny wzrost zasięgu i liczebności populacji lęgowej. W latach 2013–2025 liczebność wzrosła o 84% (+7% rocznie). W latach 2020–2025 prowadzono monitoring wszystkich znanych stanowisk lęgowych czapli białej Ardea alba w Polsce, a jego głównym celem była ocena zmian rozmieszczenia i liczebności populacji lęgowej. Gniazdowanie stwierdzono wyłącznie w Polsce wschodniej i północno-wschodniej na łącznie 31 stanowiskach, w tym 15 na Lubelszczyźnie, 11 na Warmii i Mazurach oraz 5 na Podlasiu. Przed okresem badań, w latach 1997–2019 stwierdzono ponadto 8 stanowisk niezasiedlanych obecnie. Liczebność populacji krajowej czapli białej w latach 2023–2025, kiedy gatunek osiągnął najwyższe liczebności w ostatnich 30 latach, oceniono na 1 150–1 250 par lęgowych. Na Warmii i Mazurach gnieździło się średnio 39% populacji krajowej, na Podlasiu 32%, na Lubelszczyźnie 29%. W latach 2020–2025 trend liczebności populacji był umiarkowanie wzrostowy i wynosił 11,6% rocznie (λ = 1,1162; SE = 0,0418). Pojedyncze czaplińce liczyły 1–251 gniazd, średnio 64,2 pary (SD = 56,4). Dominowały stanowiska skupiające do 25 par stanowiące 45,2% wszystkich (N = 14). Stwierdzono 3 stanowiska skupiające średnio 100–125 gniazd, a tylko jedno stanowisko liczyło średnio ponad 200 gniazd – jez. Gaładuś na Podlasiu. Czaple białe najpowszechniej zasiedlały jeziora (N = 13) i zalewiska (N = 9, łącznie 71% stanowisk i 73,1% gniazd). Większość stanowisk (N = 20; 64,5%) znajdowała się w trzcinowiskach, które skupiały 56,7% wszystkich gniazd. Na 35,5% (N = 11) stanowisk czaple białe tworzyły kolonie jednogatunkowe, w 66,7% (N = 19) gniazdowały wspólnie z czaplą siwą A. cinerea, na 11,1% (N = 3) z kormoranem Phalacrocorax carbo, a na 3,7% (N = 1) ze ślepowronem Nycticorax nycticorax. Kolonie lęgowe czapli białej znajdowały się w odległości od 50 do 3 700 m od najbliższych zabudowań, średnio 814 m (SD = 1084).
Słowa kluczowe: Ardea alba, czapla biała, ekspansja, wzrost liczebności, zmiany zasięgu
